Werkstress is niet altijd het probleem

Stress is niet per definitie ongezond

Stress heeft vaak een negatieve klank, terwijl het in de basis een normale en zelfs nuttige reactie van het lichaam is. Een deadline, een belangrijke presentatie of een drukke periode vragen tijdelijk meer van ons. Ons lichaam past zich daarop aan door extra energie vrij te maken. Dat helpt ons om te presteren. Problemen ontstaan pas wanneer die verhoogde inspanning langdurig aanhoudt en er onvoldoende tijd of ruimte is om te herstellen. Niet de stress zelf is het probleem, maar een verstoorde balans tussen belasting en herstel.

Werk is maar één onderdeel van het totaalplaatje

Iedere medewerker neemt meer mee naar het werk dan alleen kennis en ervaring. Denk aan een baby die slecht slaapt, mantelzorg, financiële zorgen, een chronische aandoening of spanningen in de privésfeer. Ook persoonlijke eigenschappen, zoals perfectionisme of een groot verantwoordelijkheidsgevoel, hebben invloed op hoe iemand met druk omgaat.

Dat betekent dat twee medewerkers in dezelfde functie heel verschillend kunnen reageren op dezelfde werkomstandigheden. Waar de één energie haalt uit een drukke werkweek, kan de ander langzaam uitgeput raken.

Belastbaarheid verandert voortdurend

We spreken vaak over belastbaarheid alsof het een vast gegeven is. In werkelijkheid verandert die continu. Na een goede nachtrust, een ontspannen vakantie of een periode waarin iemand zich fit voelt, kan de belastbaarheid hoog zijn. Maar wanneer iemand slecht slaapt, ziek is, emotioneel veel meemaakt of langdurig onder spanning staat, neemt die belastbaarheid af.
Het werk is misschien niet veranderd, maar de hoeveelheid energie die iemand beschikbaar heeft wel. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar de belasting te kijken, maar ook naar wat iemand op dat moment aankan.

Waarom oplossingen soms niet werken

Wanneer werkstress wordt gezien als dé oorzaak van klachten, ligt de oplossing vaak voor de hand. Er worden taken geschrapt, deadlines aangepast of extra capaciteit ingezet.

Dat kan zeker helpen. Maar wanneer de onderliggende oorzaak ergens anders ligt, is het effect vaak tijdelijk. Een medewerker die slecht slaapt, langdurig mantelzorg verleent of voortdurend over eigen grenzen gaat, houdt ook met minder werkdruk moeite om te herstellen. 
Effectieve ondersteuning begint daarom met begrijpen waar de disbalans vandaan komt.

Herstel verdient net zoveel aandacht als belasting

• In veel organisaties gaat het gesprek vooral over werkdruk.
• Hoeveel werk heeft iemand?
• Welke deadlines zijn er?
• Zijn de doelstellingen haalbaar?
• Is er voldoende bezetting?

Dat zijn belangrijke vragen. Maar minstens zo belangrijk is de vraag of iemand voldoende kan herstellen.

• Lukt het om tijdens de werkdag pauze te nemen?
• Zijn er momenten waarop iemand kan opladen?
• Is het werk na werktijd goed los te laten?
• Zijn er taken of situaties die opvallend veel energie kosten?
• Zijn er aanpassingen die tijdelijk kunnen helpen?

Juist deze vragen maken duidelijk of het probleem alleen in de werkdruk zit, of ook in onvoldoende herstel.

Wat kun je als werkgever bespreken?

Als werkgever hoef je het privéleven van een medewerker niet op te lossen. Je hoeft ook niet te weten welke medische of persoonlijke oorzaken er precies spelen. Wel kun je het gesprek werkgericht maken.

Vraag dus niet:

• “Wat speelt er allemaal privé?”
• “Slaap je wel genoeg?”
• “Heb je psychische klachten?”
• “Komt dit door problemen thuis?”

Vraag liever:

• “Wat merk je op dit moment in je werk?”
• “Welke taken kosten je veel energie?”
• “Zijn er momenten waarop het werk minder goed lukt?”
• “Wat helpt jou om je werk haalbaar te houden?”
• “Zijn er tijdelijke aanpassingen die kunnen helpen?”
• “Zullen we over twee weken evalueren hoe het gaat?”

Zo blijf je weg van medische of te persoonlijke vragen, maar maak je wel bespreekbaar wat nodig is om het werk passend en haalbaar te houden.

Een bredere blik voorkomt uitval

Binnen belife kijken we daarom niet alleen naar de hoeveelheid werk, maar naar de totale balans tussen belasting en belastbaarheid. Daarbij spelen onder andere een rol:

•    De inhoud en organisatie van het werk
•    Fysieke belasting
•    Mentale belasting
•    Leefstijl
•    Slaap
•    Herstel
•    Persoonlijke coping
•    Sociale ondersteuning
•    Gebeurtenissen buiten het werk

Deze brede benadering sluit aan bij het biopsychosociale model. Gezondheid ontstaat door de wisselwerking tussen lichamelijke, psychologische en sociale factoren. Door die factoren in samenhang te bekijken, ontstaat een realistischer beeld van wat iemand nodig heeft om gezond en duurzaam inzetbaar te blijven.

Wat betekent dit voor werkgevers?

Werkgevers hoeven niet alle problemen van medewerkers op te lossen. Wel kunnen zij een omgeving creëren waarin gezondheid bespreekbaar is en waarin signalen vroeg worden opgepakt. Dat begint met oprechte aandacht. Niet alleen vragen hoe het werk gaat, maar ook welke taken energie kosten, waar iemand van oplaadt en wat nodig is om het werk haalbaar te houden. Een open gesprek levert vaak meer op dan aannames over werkdruk alleen. Daarnaast helpt het om leidinggevenden bewust te maken van het verschil tussen belasting en belastbaarheid. Zo ontstaat meer begrip voor waarom medewerkers verschillend reageren op vergelijkbare omstandigheden.

Verder kijken dan werkstress

Alleen de werkdruk verlagen lost niet altijd iets op. Soms zit het probleem juist in te weinig herstel, verminderde belastbaarheid of patronen waardoor iemand te lang doorgaat.

Wie stressklachten goed wil begrijpen, moet daarom naar het totaalplaatje kijken: wat vraagt het werk, wat speelt er nog meer mee en wat kan iemand op dit moment aan?

Meer informatie

Merk je dat stressklachten, verminderde belastbaarheid of onvoldoende herstel een rol spelen binnen je organisatie? Belife helpt werkgevers om verder te kijken dan werkdruk alleen en passende ondersteuning in te zetten.
Neem contact met ons op voor meer informatie of advies. We helpen je graag.